seirler.info
Seyid Əzim Şirvani şeirləri

Seyid Əzim Şirvani (1835–1888) Azərbaycan ədəbiyyatında maarifçilik hərəkatının ən görkəmli nümayəndələrindən biri, böyük şair və pedaqoqdur. Şamaxıda yaşayıb yaratmış sənətkar, klassik qəzəl ənənələrini davam etdirməklə yanaşı, poeziyamıza yeni ictimai-didaktik mövzular gətirmişdir. Şirvani həm də Şamaxıda "Məclisi-üns" ədəbi məclisinə rəhbərlik edərək, dövrünün bir çox istedadlı şairlərinin yetişməsində və milli ədəbiyyatın inkişafında mühüm rol oynamışdır. Şairin yaradıcılığı iki əsas istiqamətdə inkişaf etmişdir: lirik qəzəllər və didaktik-satirik əsərlər. Onun qəzəllərində Füzuli ənənələrinin dərin izləri duyulsa da, satirik şeirlərində cəmiyyətdəki nöqsanlar, cəhalət və nadanlıq kəskin şəkildə tənqid olunur. "Qafqaz müsəlmanlarına xitab" kimi əsərlərində xalqı maariflənməyə, elmi biliklərə yiyələnməyə və müasirləşməyə səsləmişdir. Şirvani həm də Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının əsasını qoyanlardan biridir. S.Ə. Şirvani tərəfindən yaradılan mənzum hekayələr və nəsihətlər bu gün də tərbiyəvi əhəmiyyətini qoruyub saxlayır. Onun "Oğluma xitab" kimi əsərləri gənc nəslin vətənpərvər və savadlı yetişməsi üçün yazılmış dəyərli nümunələrdir. Bu bölmədə dahi şairin həm lirik dünyasını əks etdirən qəzəlləri, həm də dövrün ictimai mənzərəsini canlandıran satirik və didaktik irsi təqdim olunur. Şirvani yaradıcılığı Azərbaycan ədəbi dilinin saflaşması və maarifçi fikrin yayılması yolunda atılmış böyük bir addımdır.
Cahil ata ilə alim oğul hekayəsi
Şagirdlərin müəllimə kələk gəlmələri
Təmsillər
Qəzəllər
Dolanım başına ey nazlıca yarım, bəri bax
Dün dolandım başına, söylədi pərvanədi bu
Gecə gördüm səni, ey afəti-dövran, yuxuda
Qurban olum o gözlərə kim, gördü yarımı
Maşallah, bu gözəl kimdi ki, Şirvanə gəlib
Olmasaydı qəmi-eşqin dili-viranımda
Səni əhli-vəfa bilmişdim, ey gül, bivəfasənmiş
Sənsiz ey ruhi-rəvan təndə təvanım yox idi
Rəhm etmədi əhvalıma yarım belə keçdi
Vermənəm könlümü bir dilbərə bundan sonra
Müxəmməslər
Bəlayi-eşqə düşdün, ey büti-məhparə, səbr eylə
Guş qıl, ey ki bilirsən özüvi vaqifi-kar
Müsəddəs
Xoş ol zaman kı, yar mənə həmzəban idi
Növhlər
Qasımım, zülfi-xəmin üzdə hüveyda görünür
Bir çarə qıl, ey əmmə, mən ölsəm kəfən olmaz